Blog

Wereld Suïcide Preventie Week voor meer bewustwording  

‘Durf de vraag te stellen, ook als je bang bent voor het antwoord’ 

Het leven van Sander is lang niet altijd makkelijk geweest. Drie keer probeerde Sander (22) een einde aan zijn leven te maken. De eerste keer was hij veertien, de tweede keer zestien en afgelopen april gebeurde het opnieuw. Zijn moeder Leanne Verdonk uit Alphen aan den Rijn vertelt in het kader van de Wereld Suïcide Preventie Week van 7 tot en met 13 september hun verhaal niet om Sander te definiëren door wat hem is overkomen. Maar wel om anderen aan te moedigen iets te doen wat zij zelf ontzettend moeilijk vond, maar wel heeft gedaan. “Vraag hoe het écht met iemand gaat.”

“Sander is een heel sociale jongeman. Mensen trekken bijna automatisch naar hem toe. Hij is heel erg filosofisch, gehecht aan zijn vrijheid en denkt diep na over levensvragen.” Leanne benadrukt bewust wie haar zoon óók is. “Ik zeg altijd: hij ís niet depressief, hij heeft depressieve gevoelens. De depressie is niet wie hij is.”

‘Achteraf waren er wel signalen’

Voor de eerste poging kwam het niet bij haar op dat haar zoon daadwerkelijk uit het leven zou willen stappen. “Al moet ik eerlijk zeggen dat er achteraf wel signalen waren waardoor ik wist dat het echt niet goed met hem ging. Het was een onbestemd gevoel wat ik als moeder had, maar ik heb daar niet op doorgepakt. Zijn op het oog ongeïnteresseerde gedrag op school werd afgedaan als pubergedrag, hij moest eerst zijn houding maar aanpassen voordat ze met hem in gesprek wilden. Daar bleek veel meer lijden onder te liggen.”

Ze kreeg van de regiebehandelaar van Sander het advies om daarna rechtstreeks met Sander over zijn zelfmoordgedachten te gaan praten. “Daar schrok ik van. Ik wist niet hoe ik dat moest doen. Ik heb het uiteindelijk wel gedaan, maar ik vond het ontzettend moeilijk dat zo’n zware opdracht zo simpel werd meegegeven. Ik werd bang voor de antwoorden die ik kon krijgen van hem. Daarom heb ik bepaalde dingen denk ik ook niet gevraagd of ben ik lange tijd niet dieper ingegaan op dingen.”

De vraag stellen kan een leven redden

Die belangrijke boodschap sluit aan bij de Wereld Suïcide Preventie Week. Op 10 september is het Wereld Suïcide Preventie Dag. In heel Nederland vragen meer dan 500 organisaties extra aandacht voor suïcidepreventie.

Volgens 113 overlijden in Nederland jaarlijks meer dan 1.750 mensen door zelfdoding, gemiddeld ongeveer vijf mensen per dag. Onderzoek van de GGD laat daarnaast zien dat 1 op de 5 jongeren van 13 tot 25 jaar aangeeft weleens gedachten aan zelfdoding te hebben. De boodschap is daarom: durf de vraag te stellen.

Want juist die vraag voelt vaak ongemakkelijk. Veel mensen zijn bang dat ze iemand op ideeën brengen door rechtstreeks naar gedachten aan zelfdoding te vragen. Volgens 113 is daarvoor geen bewijs; praten helpt juist om spanning en eenzaamheid te verminderen. De gratis online VraagMaar-training helpt mensen om signalen te herkennen, het gesprek te openen en samen passende hulp te zoeken.

Recent onderzoek onder ruim 9.000 deelnemers laat bovendien zien dat deelnemers na de VraagMaar-training meer kennis en vertrouwen hebben om suïcidaliteit bij jongeren te bespreken. Ze leren signalen herkennen, rechtstreeks naar gedachten aan zelfdoding te vragen en iemand te helpen passende steun te vinden. Wil je zelf ook de VraagMaar-training volgen? Ga dan naar https://vraagmaar.113.nl/.

‘Bepaalde muziekteksten verwoordden precies wat hij voelde’

In de jaren daarna leerde Leanne steeds beter te luisteren. Soms vertelde Sander nauwelijks wat er in hem omging, maar muziek bood een ingang. “Bepaalde teksten verwoordden precies wat hij voelde. Nachtenlang hebben we samen naar muziek geluisterd. Ik vond het verschrikkelijk om die teksten te horen maar ik begreep hem er wel beter door. Zijn stemming kon ik op den duur ook duiden door de donkere kleding die hij droeg en dat hij zich vaker terugtrok op zijn kamer.”

Inmiddels praat Sander veel opener met zijn moeder. Dat is waardevol, maar ook zwaar. “Ik kan niet oplossen wat hij voelt en hij kan niet oplossen wat ik voel.” Juist die ervaring en inzichten wil Leanne delen. Niet omdat ze denkt het antwoord te hebben, maar omdat ze heeft geleerd dat er niet altijd een directe oplossing hoeft te zijn om veel voor iemand te kunnen betekenen. “Als je naar iemand luistert, zorg er dan voor dat je accepteert dat alles er mag zijn en dat degene zich gehoord voelt. Dat je blijft, ook als het moeilijk wordt. Dat er geen oplossingen hoeven te komen, maar dat je blijft. Of dat je vraagt wat belangrijk is voor diegene. Dat je vraagt, wil je dat ik help of wil je alleen dat ik luister? Zo zijn de verwachtingen duidelijk. Geef ook aan wat je niet kunt.”

‘Ik vind het nog steeds spannend om erover te praten’

Leanne weet inmiddels dat het gesprek spannend mág zijn. “Als je een onbestemd gevoel hebt en twijfelt of het wel goed gaat met iemand: vraag het alsjeblieft. Houd het bij jezelf en benoem dat jij je zorgen maakt. Ik vind het nog steeds spannend om het met mijn zoon hierover te hebben. Dat zal nooit helemaal weggaan, maar ik doe het wel.” Dat is uiteindelijk haar belangrijkste boodschap: je hoeft niet de juiste woorden, een oplossing of professionele kennis te hebben. Maar je moet wel durven beginnen.

Leanne werkte zelfs anderhalf jaar als vrijwilliger bij 113 om ook andere tieners te helpen met hun gevoelens. Haar verhaal blijven vertellen helpt, zegt ze, zolang ze het in een breder maatschappelijk perspectief kan plaatsen en niet altijd te persoonlijk hoeft te maken. “Ik wil graag dat mensen dit blijven horen. Al is er maar één iemand die zich hierdoor aangesproken voelt of die hiermee geholpen kan worden, dan is dat al de moeite waard.”

Wil je zelf ook de VraagMaar-training volgen?

Ga dan naar vraagmaar.113.nl.

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Bel gratis 113 of chat via 113.nl.

———————————–

Suïcidepreventie doen we samen

Sinds 1 januari 2026 is de Wet integrale suïcidepreventie van kracht. Gemeenten hebben daarmee de wettelijke taak om zich in te zetten voor suïcidepreventie. In Hollands Midden is deze taak belegd bij Hecht GGD Hollands Midden.

De GGD werkt samen met gemeenten en andere organisaties aan suïcidepreventie in onze regio. We zetten onder andere in op bewustwording, het herkennen van signalen, het doorbreken van het taboe op praten over suïcidale gedachten en het versterken van het netwerk rondom suïcidepreventie. Want suïcidepreventie doen we samen.

Meer weten over suïcidepreventie in Hollands Midden? Neem contact op met Marlies Bouma via Mbouma@ggdhm.nl.